Fort to fort

/ Vivek Kale Nature Photography
 

 
 


 

Fort to Fort Maps
..
Kunjargad
Please use minimum 1210 pixel horizontal screen resolution for viewing. Please be patient while all the images in webpage are loaded.
Please do not use the images for any commercial use without permission. All the maps for only educational purpose and not for commercial use. Text in Marathi and English is not exact translation. The maps are based on google and microsoft maps.
 
Kunjargad is a remote fort located in Ahmednagar district, Maharashtra, India. It is located in the Harishchandragad range. The fort top is 1400 meter above msl. The fort is named as Kunjargad due to its shape is like a large elephant. In Sanskrit, Kunjar means elephant. The fort is also locally called as Kombad killa.The fort is accessible from north from Vihir village. Vihir village is located in Mula river basin. It is located on the Bota-Kotul-Lavali road, which runs along the north base of harishchandragad range. Vihir village is 875 meter above msl. The base of the fort (900 m above msl) is about a km south of the village. So the climb from Vihir to Kunjargad fort top is about 525 meter. The climb is steep and takes about 2.5 Hrs, for average climber. The fort is also accessible from another village, Phopsandi located in the hills south of the fort, in Mandvi river basin. Phopsondi is connected toKotul via a road which passes through Balaai hill pass. Phopsondi village is 1035 meter above msl. So the climb from Phopsondi to Kunjargad fort top is about 365 meter. The Kotul Phopsondi road passes through a hill pass of Balaaidongar. The road in this pass is located at about 1260 meter above msl. From this pass the fort climb is hardly 140 meter, however it is about 2.5 km far.
पुणे व अहमदनगर जिल्ह्यांच्या सीमेवर हरिश्चंद्र डोंगर रांगेत असलेल्या कुंजरगडाची उंची समुद्रसपाटीपासुन १४०० मीटर आहे. संस्कृत भाषेत कुंजर म्हणजे हत्ती होय. गडाचा आकार हत्ती सारखा भासल्याने याला कुंजरगड असे नाव आहे. स्थानिक लोक याला कोंबडकिल्ला असे म्हणतात. कुंजरगडावर जाण्यास दोन पर्यायी मार्ग आहेत. वायव्येकडील विहिर गावातुन व दक्षिणेकडील फोपसंडी गावातुन गडावर पायी जाता येते. विहिर गाव डोंगररांगेच्या उत्तरेस मुळा खोऱ्यात, बोटा-कोतुळ-लव्हाळी मार्गावर, समुद्रसपाटीपासुन ८७५ मीटर उंचीवर वसलेले आहे. येथुन गडावर ५२५ मीटर चढावे लागते. चढ छातीवरचा असुन सर्व सामान्य माणसास गडावर पोहोचण्यास २.५ तास लागतात. फोपसंडी गाव कुंजरगडाच्या दक्षिणेस मांडवी खोऱ्यात, समुद्रसपाटीपासुन १०३५ मीटर उंचीवर वसलेले आहे. येथुन गडावर ३६५ मीटर चढावे लागते. कोतुळ येथुन बाळाई डोंगराच्या खिंडीतुन येथे गाडीमार्ग आहे. खिंड १२६५ मीटर उंचावर आहे. गडाखालच्या माचीवर पश्चिमेस आंब्याच्या झाडाखाली काळोबा व मारुती च्या भव्य मुर्ती आहेत. मुख्य गडाच्या पुर्वेस टेकाडात मानवनिर्मित वाय आकाराचे भुयार आहे. भुयार दुसऱ्या बाजुने बंद आहे. अंदाजे ३० फुट लांब भुयार २.५ फुट रुंद व उंच चौरस छेद असलेले आहे. यात वटवाघुळे रहातात. गडावर भग्न अवस्थेत असलेली मुर्ती, नंदी, शंकराची पिंड, तटबंदी, बुरुज, ७-८ पाण्याची टाकी आहेत. सर्व टाक्यांमधले पाणी पिण्यास योग्य नाही. गडाखाली पुर्वेस कातळात मोठे पाण्याचे टाके आहे. त्याच्या आत नैसर्गिक बिळासारखे नेढे आहे. अरुंद व वक्राकार नेढ्याची दुसरी बाजु विहिर गावकडे असलेल्या कड़्यावर उघडते. येथुन विहिर गाव व वायव्येकडील डोंगररांगा दिसतात.

 

 
Kunjargad - Mountains view from Kunjargad
 
There are many interesting aspects of this fort. At the base of the cliff of main fort, there are large stone idols of a local god Kalobaand Hanuman under a mango tree. In a hill east of main fort, there is aunderground twintunnel (Y shaped), about 25-30 feet deep with other side blind. The tunnel has square cross-section of about 2.5 feet. The tunnel is habituated by small bats and is dry. The tunnel is manmade. On the south side of the
fort, there is a water tank located in the main fort hill. There is a natural and partly manmade crevice tunnel with irregular cross-section, hardly 1.5 feet wide at some locations. This angled tunnel opens over a cliff on north side. The opening is large enough for 4 people to sit. One can see Harishchandragad, Taramati, and Balekilla from here, towards west. The Karkai hill can be seen from here, towards south west. The Vihir village is clearly seen from the opening.
 

 

 
 
The fort top has walls, water tanks, a rock idol, and few remains of old wadas (houses).From the top of the fort array of hills can be seen on south, north and west side. On north west side one can see the peaks from Ghanchakkar range. Beyond this range, one can see faded Kalsubai range peaks. On west one can see Harishchandragad peaks, Nhapta peaks and Kothale Bhairavgad hills. On south one can see Hatakeshwar hills and Hadsar clearly, along with tall kaarkaai. From a section of fort top one can even see the Pimpalgaon Joge back water. Though there is a likely hood of locating Nimgiri, Sindola forts, these hills are mainly eclipsed by tall Kaarkaai hills. The east side view is blocked by Balaai hill. Phopsondi village and its temple can be seen from top towards south. The entire fort can be circumnavigated at lower level. The Sindola and adjoining peaks can be seen faintly from the top of the fort. The kaladgad on west is eclipsed by Harishchandragad ganesh machi. However the Nhapta pinnacle tops can be behind the ganesh machi. Overall this is interesting to see various ranges from this fort.
गडाच्या माथ्यावरुन उत्तरेकडे अस्वला, वायव्येस भैरवगड, घनचक्कर, मुडा, व आजोबा पर्वत दिसतात. पलिकडे पाबरगड, कळसुबाई, अलंग, कुलंग धुसर दिसतात. पश्चिमेस हरिश्चंद्रगडाची गणेश माची, तारामती, बालेकिल्ला, रोहिदास, उजवा कोंबडा, कोथळेचा भैरवदुर्ग, दिसतो. कलाडगड उंचीने छोटा असल्याने व गणेश माची मागे असल्याने दिसत नाही. न्हाप्ता ची टोके मात्र गणेश माची मागे दिसतात. माथ्यावरुन दक्षिणेस पाहिल्यास हटकेश्वर, हडसर दिसतात. कारकाईचा डोंगर दिसतो. सिंदोळा व निमगिरी पुसटसे दिसतात. हटकेश्वराचे नेढे स्पष्ट दिसते. फोपसंडी गाव, दर्याबाईचे मंदिर दिसते. पिंपळगाव जोगे धरणाचा छोटा भाग दिसतो. गडाच्या पुर्वेस बाळाई चा डोंगर दिसतो. फोपसंडी-कोतुळ गाडीमार्ग दिसतो. एकुणच या गडावरुन परिसर पहाताना आनंद वाटतो.
 

 

 
View from the opening of the crevice tunnel.
 
 

 

 
View of fort top section from the south side, Phopsandi side
 

 

 
North view from top, a ruined sculpture under open sky.
 
 
 
Details at Kunjargad
 
.
.
 


Contact me at kale_v@rediffmail.com for any queries and suggestions.